Posts tonen met het label schrijven. Alle posts tonen
Posts tonen met het label schrijven. Alle posts tonen

zondag 17 maart 2019

Schrijven en muziek

Luna van Roosen komt in september met haar eerste boek. 
In dit blogje vertelt zij over hoe muziek en schrijven voor haar bijelkaar komt.

Schrijven is een virus, waar geen middeltje ter wereld je van kan genezen, zelfs al zou je dat willen. (En dat wil je niet, geloof me.) Dit virus vermeerderd zich, doet je cellen barsten onder de druk van zoveel half-levenden inspiratie-eiwitten. Cel per cel koloniseren ze je lichaam en je hersenen. Niet alleen het taalgebied in de hersenen moet eraan geloven, maar alle delen, zo ook het deel dat voor je ritme en muzikale voeling zorgt. En uiteindelijk, als een verhaal je helemaal in zijn macht heeft, dan kan je aan niets anders denken. Enkele zware symptomen drukken een stempel op elke actie die je doet.
Zomaar op straat. Ik blijf staan. Staar. Denk dat het niet opvalt, maar vergis me daarin. Hallucinaties hebben me in hun greep. ‘O, wat lijkt die jongen op mijn hoofdpersonage! Zou zijn leven ook zo spannend zijn?’
Vervolgens stap ik in de auto. De radio staat aan en verschillende liedjes passeren de revue. Ik kan het niet tegenhouden, als het niezen bij de griep, nog een onoverkomelijk symptoom. Bij elk liedje denk ik hetzelfde: ‘Wat grappig, dit liedje gaat over mijn verhaal!’
Dit virus heeft me goed beet. Met zoveel verhalen in mijn hoofd, lijken de overeenkomsten niet eens zo hard uit de lucht gegrepen te zijn.

zondag 3 februari 2019

Bekentenissen van een boekhandelaar februari 2019


Waarom ik schrijf?

Als schrijver in een boekhandel werken, brengt natuurlijk een heleboel interessante voordelen met zich mee, al is het maar dat je op die manier verplicht wordt om een grondige kennis van de boekenmarkt te kweken. Die opgelopen kennis steekt al gauw te kachel aan met het romantische beeld dat je jezelf hebt opgelegd als liefhebber van boeken. De waarheid is dat er, tussen het woeste proces van de creatie en het wonderbaarlijke gebeuren dat lezen heet, een zakenwereld gekneld zit die in de eerste plaats commercieel denkt. Op zich is daar niets mis mee. Er moeten nu eenmaal broden op de planken komen van uitgevers, verdelers, ontwerpers, zetters, boekhandelaars, en auteurs, ofschoon die laatsten vaak tevreden moeten zijn met de overgebleven broodkorstjes.

Zoals ik reeds meermaals heb benadrukt, werk ik in een winkel waar gemiddeld 20.000 verschillende titels staan te pronken. Dat kolossale getal is echter een fractie van het totaalaanbod dat uitgevers in hun fondsen hebben. Elke dag worden er nieuwe boeken aangeleverd die voor het grootste deel een zichtbare plaats in de winkel verdienen en vervolgens hopen op aandacht in de grote media: de enige kans op een potentieel bestsellersucces. En dan vraag ik mij soms wel eens het volgende af: waarom doe ik het? Waarom verplicht ik mijzelf om elke avond, na een zware dag, achter mijn bureau te kruipen en opnieuw aan de slag te gaan met pen en papier? Waarom spendeer ik mijn vrije tijd niet aan lezen, afspreken met vrienden, gezellig met mijn vrouw naar een film kijken, wandelen in de velden en de bossen waar ik middenin woon, Red Dead Redemption 2 spelen op de Playstation, en wat nog allemaal? Elke maand verschijnen er zoveel boeken dat er werkelijk niemand in huilen zal uitbarsten als er in de toekomst geen nieuwe Valgaeren meer op de nimmer eindigende stroom van vers leesvoer dobbert.

Er is natuurlijk een reden waarom er in ons taalgebied — en elders; het maandelijkse aanbod op de Engelse markt is een veelvoudig van wat er bij ons verschijnt, en dan heb ik het nog niet over al die honderden boeken die in eigen beheer worden uitgegeven of printing on demand worden aangeboden door drukkerijen die zich voordoen als uitgevers — zoveel wordt gepubliceerd. En die reden is puur commercieel. Een uitgever schiet graag met hagel, want hoe meer boeken hij uitgeeft, des te groter de kans dat hij een bestsellerbeest kan raken. Op zich is daar ook niets op tegen, want op die manier zal er nooit een tekort aan goede boeken zijn, en bovendien zorgen de winsten van die bestsellers ervoor dat andere auteurs ook op rendabele wijze gepubliceerd kunnen worden. Auteurs die anders nooit een kans zouden krijgen. En misschien hoor ik daar ook wel bij. De keerzijde van die medaille is dat er op het podium waar alle aandacht naartoe gaat slechts een beperkt aantal boeken kunnen pronken, en dat de meeste boeken daar nooit op terecht zullen komen.

Ooit, toen ik nog in een ei zat en de dieren nog spraken, was dat enigszins anders. Toen was er nog geen sprake van een bestsellercultuur, en had een uitgever een financiële buffer in de gedaante van een uitgebreide backlist. Dat was tot veertig jaar geleden het geval. Vandaag moeten de magazijnen zo snel mogelijk geleegd worden.

Dus, dan vraag ik mij als schrijver/boekhandelaar wel eens af: waarom doe ik het? Ik zou het mezelf veel gemakkelijker kunnen maken. Maar 'gemakkelijk' is natuurlijk niet interessant. Alle auteurs zijn ooit ergens begonnen, en vaak in minder fraaie omstandigheden dan ik. Stephen King, bijvoorbeeld, schreef zijn debuut in een caravan met twee gillende baby’s op de achtergrond. Voor de eeuwige roem moet je het ook niet doen. Slechts heel weinig schrijvers doorstaan de tand des tijds, zelfs diegenen die bij leven op handen en voeten werden gedragen, met alle prijzen gingen lopen, en de grootste van hun generatie werden genoemd. Twijfelt u daaraan? Dan moet u mij maar eens vragen hoeveel boeken ik per jaar nog gemiddeld van Hugo Claus of Harry Mullisch verkoop.

Waarom doe ik het dan, als ik het niet voor het geld doe, noch voor de eeuwige roem, wetende dat ik het mezelf nodeloos moeilijk maak? Ik zou kunnen zeggen dat ik het doe omdat het een van de weinige dingen is waarvan ik weet dat ik er goed in ben. Ik zou ook kunnen zeggen dat schrijven zich bij mij manifesteert als een vorm van compulsief gedrag. Als ik het een dag niet heb gedaan, dan word ik vervelend en ben ik gefrustreerd. Vraag dat maar aan mijn vrouw. Ik zou ook kunnen zeggen dat ik het graag doe... meestal. (Is het een hobby? Natuurlijk niet, want dan zou ik alleen maar schrijven wanneer ik er zin in had, en op die manier ontstaat er geen boeiende literatuur.) Ten slotte zou ik ook nog kunnen zeggen dat ik mijn verhalen graag wil delen met andere mensen. Ik schrijf, dus ik ben.

Al deze dingen zijn een waarheid als een koe, behalve dan die paarse van de Milkareclame. Maar waarom heb ik dan de indruk dat deze antwoorden niet geheel de lading dekken? Waarom doe ik het eigenlijk? Waarom spendeer ik zo enorm veel energie en tijd om dat hele kleine en tijdelijke plaatsje te veroveren op de boekenplank van een boekhandel en een lezer? Waarom doe ik mezelf continue een beetje pijn? Ongetwijfeld doe ik het om alle bovenstaande redenen. Maar er nog iets. En daar kan niet de vinger op leggen. Misschien is het daar, op die plek, waar de magie van het schrijversambacht ligt.

zaterdag 9 september 2017

Je zou er sterretjes van gaan zien

Iedere auteur krijgt er vroeg of laat mee te maken. Recensies, een leesclub of een blogtour. Leuk dacht ik op het moment dat de releasedatum van Waanidee nog een paar maanden van me was verwijderd. Heel stoer dacht ik nog dat het helemaal niet uit zou maken wat men zou denken van Waanidee. Nou ja, misschien een beetje. Misschien een beetje heel veel. 
Natuurlijk kan het me wel schelen. Het is mijn kindje dat ik heb losgelaten in de leeswereld, dus moet ik, of ik dat wil of niet, ook de meningen over me heen laten komen. 

Iedere auteur weet dat hij/zij niet iedereen blij kan maken. Zoveel lezers, zoveel meningen. Als de weegschaal doorslaat naar positief, zijn we gewoon dik tevreden. Maar dan die sterretjes hè. Hoe belangrijk zijn ze nou? Drie, vier of vijf van die gezellige, gele gevalletjes – is het jullie weleens opgevallen dat ze bijna altijd geel zijn? – daar hoeft niemand over na te denken. Dat zijn tevreden tot zeer blij gemaakte lezers. 
Kom ik toch terecht bij lezers die wat minder dan minder positief zijn. Dat kan. Geen probleem mee. Wat me dan wel opvalt, is dat lezers klakkeloos hun negatieve mening uiten door een of twee van die gele vijfpunters te geven, maar dan zonder enige opgave van reden.
Moet dat dan? Ehhh nou nee, maar het is voor de schrijver van het bewuste boek wel heel fijn om te weten waarom het jouw ding niet is. Dat kan tenslotte van alles zijn. Gewoon het verhaal, de schrijfstijl, een verwachting die niet is uitgekomen. Van iedere mening pakt een auteur iets mee voor het volgende verhaal dat in het hoofd rondspookt. Groeien kan alleen als juist de negatievere punten duidelijk zijn. 
Je zou er dus echt sterretjes van gaan zien. 


Een belofte moet ik natuurlijk ook nog waarmaken en iets gaan vertellen over Waanidee. Hoe is dat verhaal nou eigenlijk tot stand gekomen. 
Het zal bij sommigen van jullie bekend zijn dat ik in het bezit ben van twee goedsullen van herders. Vallen duidelijk in de categorie: ik blaf wel, maar ik vind iedereen leuk zolang ik maar een aai krijg. Of een koekje, dan zijn ze meteen vrienden voor het leven. Voor alle duidelijkheid: een hondenkoekje. 
Ergens in 2015 viel er een brief van de dierenarts op de mat. Gewoon zo’n standaardbrief dat er op die en die datum de mogelijkheid bestond om mijn hond(en) te laten chippen. Daarbij een hele lijst met voordelen die een gechipt huisdier – lekker algemeen ook – zou hebben. 
Dat was de trigger.
Nou zijn mijn man en ik van die “grote tafel” hangers. Lekker aan de eettafel, zaterdagmiddag, drankje erbij en iets te knabbelen. De brief lag op tafel en ik vroeg me hardop af of zoiets bij mensen mogelijk zou zijn.
Natuurlijk niet, dacht ik meteen, maar het idee was er wel mee geboren. “Tafelhangend” kwam de discussie tussen mijn man en mij op gang en die sleepte zich, met de noodzakelijke tussenpozen van werk, eten, televisie kijken en slapen, weken voort. Ik probeerde het hele idee uit mijn hoofd te zetten, met als uiteindelijk resultaat dat ik zomaar wat dingetjes aan mijn laptop toevertrouwde. 
Hiermee stopte voorlopig ook de taak van manlief en begon ik aan een heftige haatliefde verhouding met mijn laptop. 
Mijn twijfelpunt komt altijd bij zo’n veertigduizend woorden. Was dit het verhaal dat ik wilde vertellen? Zelf wist ik het antwoord wel, maar voor de zekerheid heb ik het in dat stadium aan een paar mensen laten lezen. 
Uiteindelijk was er maar een die zei dat het uitgangspunt goed was, maar de rest eromheen van het kaliber dertien in een dozijn was. Ik was het ermee eens en heb al het overbodige geneuzel rigoureus in de prullenbak gekieperd. 
Toen ben ik Waanidee gaan schrijven. 

Tot de volgende.
Liefs, Karin

zondag 3 september 2017

Schrijven of uitgeven?

Wat vind jij leuker, schrijven of uitgeven? 

Deze vraag werd mij vorige week gesteld door een vriendin. Zonder aarzeling antwoordde ik: ‘Uitgeven! Schrijven is een erg eenzaam gebeuren en met het werk voor de uitgeverij heb ik regelmatig contact met de meest uiteenlopende mensen.’
Dat dit érg kort door de bocht is, realiseer ik me als ik mijn agenda bekijk. Ik heb twee schrijfweken gepland, waarvan de eerste zelfs al over een paar weken. Onder de bezielende leiding van Marlen Beek-Visser vertrekken op 17 september een aantal adspirantschrijvers, waaronder ik, vanuit de haven van Harlingen voor een weekje zeilen en schrijven op de Waddenzee. Uit eerdere ervaring weet ik dat het enorm inspirerend is om de blokkades in je manuscript te delen met anderen. De tips die daaruit voortvloeien zijn vaak goud waard. De coaching van de organiserende auteur zorgt ervoor dat de cursisten meters gaan maken.
In april 2018 volgt er dan nog een niet te versmaden week in de Algarve bij Marelle Boersma die mij aan het begin van de zomer op het juiste spoor heeft gezet. Nu is het zaak om van het boemeltreintje een Intercity te maken.

Ondertussen in de uitgeverij
Binnen de uitgeverij is het vertrek van Sandra goed te merken. De meesten kennen haar van de prachtige covers die ze maakt, maar achter de schermen deed ze heel veel meer. Als ik dat al niet wist, dan ben ik daar de afgelopen weken behoorlijk met mijn neus op gedrukt.
Een geluk bij dit ongeluk is, dat Marijke van Leeuwen, o.a. bekend van de covers van haar echtgenoot J. Sharpe, zich bereid heeft verklaard om voortaan de covers van de LetterRijn-boeken voor haar rekening te nemen. Het omslag van Dwaalspoor, de in oktober verschijnende actiethriller van Pjotr Vreeswijk, is nog een gedeelde productie van Sandra en Marijke

Proeflezers
Momenteel buigen een aantal proeflezers zich over een drietal veelbelovende manuscripten: één Young Adult en twee thrillers. Als dit gaat resulteren in het uitgeven ervan, dan heeft LetterRijn een goed gevuld voorjaar. Temeer omdat Bianca Nederlof heeft laten weten dat ze vanwege het herschrijven van haar Ondenkbaar mikt op februari 2018 voor het uitbrengen van de opvolger van haar voor de Schaduwprijs genomineerde Ongrijpbaar.
Over het eerste van de drie genoemde manuscripten wordt aan het begin van deze maand een besluit genomen. Het leuke van dat manuscript is, vind ik persoonlijk, dat het geschreven is door een duo dat ook solo al de nodige successen heeft geboekt.

Thema verhalenwedstrijd 2018
Voor de jaarlijkse verhalenwedstrijd ben ik naarstig op zoek naar een thema. Uitgewerkte suggesties zijn van harte welkom in verhalenwedstrijd@letterrijn.nl
Dus heb je een suggestie én is het een thrillerwaardig spannende, aarzel dan niet en stuur in. Vergeet dan niet om aan te geven welke elementen de verhalen dienen te bevatten. De winnende inzending ontvangt een exemplaar van Verborgen, de verhalenbundel die ontstaan is na de verhalenwedstrijd van 2017.

Groeten en tot een volgende keer.

Theo van Rijn

vrijdag 27 januari 2017

De eerste column van Bianca Nederlof: hollen of stilstaan

Het schrijven aan mijn tweede thriller verloopt in fases. Het is hollen of stilstaan.
In een documentje houd ik bij wanneer ik aan mijn manuscripten werk en hoeveel woorden ik geschreven heb. Dat werkt voor mij motiverend, doordat ik kan zien hoe er langzaam maar zeker groei in zit. En het is interessant om eens terug te kijken hoe het hele schrijfproces zich ontwikkelt.
Eind februari 2015 begon ik met schrijven aan Ondenkbaar. De maanden erna ben ik er regelmatig aan blijven werken, tot aan mijn jaarlijkse schrijfweek in Frankrijk. Dat was eind mei. Ik kan me nog de wandeling door het bos herinneren, samen een medeschrijver, waarbij ik het hele verhaal aan haar vertelde, omdat ik muurvast zat. Het in verbale vorm vertellen waar mijn manuscript over gaat, vind ik ontzettend lastig. Laat het mij maar uittikken, waarbij ik elk woord kan afwegen, zonder dat er vreemde stiltes vallen waarin mijn gedachten in de knoop raken.
Ook toen kwam ik er niet helemaal uit. Om er afstand van te nemen ben ik gaan schrijven aan Poef!, een kinderboekje dat volgende maand uitkomt. Korte kinderverhalen zijn een mooie afleiding, maar ondertussen bleef Ondenkbaar er een beetje bij hangen. In mijn document zie ik terug dat ik er in de zomer van 2015 nog af en toe wat aan gedaan heb, maar aan de magere woordaantallen en het schrappen van scènes te zien waren dat meer zielige pogingen tot reanimatie dan het creëren van nieuw leven.
Ineens is het april 2016 en weer tijd voor de schrijfweek. Daar in Frankrijk heb ik alles doorgelezen en kwam ik weer op gang. Tot dan toe beschreef ik het verhaal vanuit twee personages en daar kwam als vanzelf een derde perspectief bij. Het schrijven vanuit dat personage ging vlot en ik wist dat dit de aanvulling was die het verhaal nog miste.
Grappig is dat ik dit al eerder heb gehad, bij mijn allereerste (nooit uitgegeven) manuscript. Ook daar had ik een ander perspectief nodig om het verhaal helemaal rond te maken.
Zo kwam er tijdens die week al flink meer vorm in het verhaal, hoewel ik nog niet precies wist hoe het moest gaan eindigen.
Daardoor bleef het eenmaal thuis weer de hele zomer liggen… Ik stelde mezelf het harde doel om het in september weer op te pakken en eind van die maand een ruwe eerste versie klaar te hebben. Het was spannend om te schrijven, langzaam maar zeker werd duidelijk dat het een heftig einde zou worden. Na het laatste hoofdstuk wist ik dat het verhaal compleet was. Het moest alleen wel heel grondig herschreven gaan worden.
In die fase zit ik op dit moment, sinds vorige week. Er zijn veel dingen die nog niet kloppen, die herzien moeten worden, en de tijdlijn… Mijn medeschrijvers uit Frankrijk weten hoe ik daarmee heb lopen stoeien. Mijn doel is om er deze maand zo ver mogelijk mee te komen, zodat het in februari naar de eerste proeflezer kan. En dat is pas echt een spannend moment.

Bianca



vrijdag 18 maart 2016

De kunst van het schrijven

Tijdens de enorm gezellige en, niet onbelangrijk, informatieve schrijfcursus van Marja West afgelopen weekend in het Drentse plaatsje Spijkerboor, kwam uiteraard het schrijversvak volop ter sprake. Uiteraard werden er nog veel meer interessante onderwerpen besproken, maar what happens in Spijkerboor, stays in Spijkerboor. Of komen gewoon aan bod in een volgend blog.
Aan de eettafel, genietend van een van de culinaire hoogstandjes van Marja's man Gé, werd het onderwerp hulpmiddelen aangekaart. De een gebruikt een elektrisch hulpmiddel, de ander doet het nog ouderwets met de linker- of rechterhand.
De ene schrijver zweert nog bij de ouderwetse typemachine, de ander kan echt niet meer zonder een laptop. De ene schrijver heeft het behang bedekt met gele Post-its, de ander heeft een ingewikkeld digitaal karakterdossier en bewaart zijn of haar werk op de harde schijf en een back-up in de cloud. Menig schrijver kan wel vertellen over die ene keer dat de computer crashte en de helft van het bijna uit te geven verhaal onherstelbaar beschadigd bleek te zijn.

Als bedenker van verhaaltjes of gedichtjes is het wel zo handig om tijdens momenten van inspiratie, die altijd komen aanwaaien op de meest ongelegen tijdstippen, zo snel mogelijk je gedachten op te kunnen schrijven. Al ging het maar om een paar steekwoorden, zodat je op een geschikter ogenblik kan proberen te achterhalen wat voor briljants je ook alweer bedacht had. Het is soms net als met dromen; sommigen worden wakker en kunnen de hele droom herbeleven, de meesten zijn compleet vergeten wat de droom ook alweer was. Op zich ook lastig, iets proberen te herinneren wat eigenlijk nooit heeft plaatsgevonden. Het onbehagelijke gevoel dat de droom je geeft, blijft vaak wel hangen. Zo lijkt het ook te gaan met vlagen van inspiratie: je creëert iets wat nooit heeft plaatsgevonden, probeer het je dan maar te herinneren als het jou uitkomt.
Eigenlijk zou ik gewoon een toiletpot als bureaustoel moeten gebruiken, de meest geweldige ideeën komen nu eenmaal als je op de wc zit, maar dat terzijde.

Om de ongeplande momenten van inspiratie een loer te draaien, is het dus handig om een schriftje bij je te hebben om je ongeordende gedachtes op een rijtje te zetten. Maar ja, het land doortrekken met je knapzak gevuld met schriften is niet altijd even handig. Het zou wel een stuk eenvoudiger zijn om de schrijvers te herkennen in de massa als ze er allemaal als Douwe Dabbert uitzagen.
Een smartphone vind ik persoonlijk een handig apparaatje voor het opslaan van je gedachtewolkjes, en veel makkelijker op te bergen in je binnenzak dan een bijvoorbeeld een multomap. Op de meeste mobieltjes is wel een tekstverwerker te vinden, al zijn er hier en daar nog een paar uitzonderingen te vinden die alleen maar kunnen bellen met hun mobiel, zó 2015.

De komende generaties schrijvers zullen waarschijnlijk nog meer terugvallen op de elektronische hulpmiddelen. Het met de pen iets opschrijven op papier is sterk aan het teruglopen. Goed voor het milieu natuurlijk, maar of dit nu ook echt een verbetering van de algemene ontwikkeling en gezondheid is, waag ik te betwijfelen. De wachtkamer bij de fysiotherapeut is al tot de nok toe gevuld met aankomende schrijvers en dichters om hun smartphone-ellebogen, WhatsApp-vingers en RSI door overmatig tabletgebruik te laten behandelen.
De kwaliteit van het handschrift gaat zienderogen achteruit. Nog een paar jaar en we weten alleen nog uit de geschiedenisboeken dat er in onze tijd met de hand werd geschreven, of dat we last hadden van een sms-duim was, zó 2006. Zouden zelfs de monniken de kunst van kalligrafie verleerd zijn? Hoelang zal het nog duren voordat de moderne geloofsboeken eruit zien als een WhatsApp-gesprek?
Bijkomend voordeel is wel dat het doktershandschrift hierdoor ook langzaam uitsterft, net als het spijkerschrift, hanenpoten en andere onleesbare hiërogliefen verdwenen.

Een taal ontwikkelt zich. Net als hoe we deze taal overbrengen. De Egyptenaren liepen nog rond met stenen tabletten, stalen pin en klopper en je moest heel veel geduld hebben voor je een reactie terug had van je geliefde: Amarna, anno 1330 BC: *Tik? Tik, tik* 'Hou je nog van me? Groetjes, Anchesen. Thebe, anno 1323 BC. *Tik! Tik..tok* 'Jaha! Groetjes, Toetan..aarrrgh. Het is nog maar van kortgeleden, dat een kidnapper pas kon communiceren met de ongeruste familieleden van het slachtoffer nadat hij zijn krant had ontvangen, de uitgeknipte krantenkoppen op een A4-tje kon plakken en een paar dagen moest wachten voordat de post was bezorgd. Tegenwoordig kan iedereen een bedreiging binnen enkele tellen hebben overgebracht. Grenzen vervagen.

Toch is alle vooruitgang op taalgebied niet altijd ten goede.

'Me' is hier een goed voorbeeld van. Slecht gebruik van het woord, populair onder de jeugd en nu zodanig ingeburgerd, dat we het dan maar als geaccepteerd taalgebruik moeten zien. Onze oerouders zouden zeker en vast ook rillingen over hun rug krijgen als zij ons hoorden spreken of onze verhaaltjes zouden lezen, maar er zijn grenzen.