Gouwe ouwe: 1984 van George Orwell

 

1984 is geschreven door George Orwell en is meermaals verfilmd.

 

George Orwell schreef zijn dystopisch toekomst roman 1984 in de jaren 1946-1948, vlak na WO II.

Ik las het voor de 1^e keer in 1983/1984. Uiteraard ging ik daarna naar de bioscoopfilm in 1984. Een prachtige verfilming met de legendarische John Hurt in de hoofdrol van Winston Smith.

 

George Orwell schetst met zijn Oceanië een wereld waarbij iedereen elke seconde van de dag wordt gadegeslagen door Grote Broer en diens Partij door middel van grote beeldschermen en afluisterapparatuur. Het hebben van een eigen mening, zelfs een eigen gedachte, is niet toegestaan. Mensen worden gehersenspoeld en ze leven voortdurend in angst vanwege een immer durende oorlog met één van de andere twee superstaten, Eurazië en Oost Azië. Liefde is uit den boze, behalve uiteraard de liefde voor Grote Broer. Seks is uitsluitend toegestaan tussen de echtelieden en slechts dan met oog op het krijgen van een nageslacht en zolang het verschoond blijft van enig gevoel van lust. De grootste zonde is Misdenk of ander niet loyaal gedrag jegens Grote Broer en De Partij. Grootste volksvijand is ene Goldstein en zijn ondergrondse aanhangers, de Broederschap. Bij ontdekking worden deze aanhangers publiekelijk opgehangen op grote volksfestijnen waar ook de kinderen naar toe gaan en zich vergapen aan het spektakel.

 

‘Het was een goede executie’, zei Syme peinzend. ‘Volgens mij verpesten ze het als ze hun voeten aan elkaar binden. Ik zie ze graag trappelen. En vooral zoals tenslotte die tong eruit komt, zo blauw als die is, echt knalblauw. Dat is wat mij zo bijzonder aantrekt.’

 

Te midden van dit alles probeert Winston Smith zich staande te houden. Hij is in werkzaam bij het Ministerie van Waarheid van De Partij maar pleegt ondertussen de grootse zonde denkbaar, hij haat Grote Broer en pleegt voortdurend Misdenk. Hij weet dit echter goed verborgen te houden. Totdat hij benaderd wordt door de jonge Julia. Mooi, rebels en seksueel geïnteresseerd in Winston en daarmee de belichaming van alles dat verboden is.

En wie nu denkt dat dit een slap liefdesverhaaltje gaat worden heeft het compleet mis!

 

Het boek is verdeeld in 3 delen. In het 1^e deel maken we kennis met Winston en het dubbelleven dat hij leidt. In het 2^e deel doet Julia haar intrede en met haar de verboden liefde en het derde deel is het plot en daarmee ook het meest gruwelijke deel. Dit boek mag zich naast roman dan ook terecht een psychologische thriller noemen, vind ik.

 

George Orwell heeft hiermee een meesterwerk neergezet compleet met eigen taal, Nieuwspraak. Hij schiep een beklemmende samenleving die inmiddels beangstigend dicht bij de werkelijkheid ligt. Dat was in 1984 al zo, toen ik het de 1^e keer las, en nu zoveel jaren later is het helaas misschien wel actueler dan ooit. Een zwaar onderwerp dat beeldend is beschreven maar toch geregeld licht van toon is, een lekker dosis cynische humor heeft en heel prettig en makkelijk wegleest. Het is wel politiek gekleurd en enige interesse daarin is wel een voordeel. Er zit namelijk een hoofdstuk in waarbij de politiek van Oceanië en Grote Broer wordt uitgelegd aan de hand van hun 3 leuzen en dit gedeelte kan voor sommige misschien wat taai zijn.

 

‘Oorlog is vrede

Vrijheid is slavernij

Onwetendheid is kracht’

 

Ik ben wederom weer erg onder de indruk en geef het 4,5 Kraaien.

 

Karin K.

Verfilmd Sherlock Holmes De Hond van de Baskervilles

 

Een ware klassieker uit de Sherlock Holmes reeks, nummer 3 om precies te zijn, is De Hond van de Baskervilles van Arthur Conan Doyle. Ik las het eerder voor school (Nederlands) en in mijn herinnering vond ik het een prettig en boeiend boek met ook de nodige spanning. Ga ik dat ook nu weer vinden?

 

Het is een waar familie mysterie vol verdwijningen van dieren en een ontsnapte gevangene en verder geeft het een heerlijk sfeerbeeld van Engeland. Het speelt zich namelijk af in de sompige moerassen van de Grimpen Mire, met zijn plotseling optrekkende mist die onheilspellend over de heuvels komt aanrollen en die elk angstaanjagend geluid dempt tot iets dat nog sinisterder klinkt, het gehuil van de hond van de Baskervilles.

 

Ook is het een tijdsbeeld dat terug te zien is in de oude onderzoek methoden maar nog meer in het taalgebruik en de onderlinge verhoudingen. Vooral de conversaties van het personage van Sherlock Holmes met Dr. John H. Watson komt bij mij nogal betweterig en soms ronduit autoritair over. Dit zal voor de meeste grappig zijn maar ik persoonlijk heb daar wat moeite mee, maar ik heb dan ook moeite met mensen die dit gedrag vertonen in mijn privé leven.

Het taalgebruik is mooi, bloemrijk en beeldend maar bij tijd en wijle voor mij tergend traag (en ik houd van traag). Ook komen sommige uitdrukkingen wat oubollig over. Dat op zich is niet zo gek, want Arthur Conan Doyle schreef dit boek zo’n 120 jaar terug. Verder schreef hij onder meer boeken over parapsychologie en spiritisme iets waarvan je hier misschien een klein beetje in terug kunt vinden.

 

‘De bruut!’ riep Holmes.’

 

Al met al vond ik er niet de spanning in terug die ik er als jonge tiener wel in vond, maar ook dat is niet zo gek. Na zoveel jaren zijn we immers een legio aan thrillers en enge films verder.

Het plot zit wel geweldig in elkaar en dat maakt voor mij weer veel goed.

Ook is het verhaal inmiddels werkelijk tig keer verfilmd waarvan ik er minimaal één, maar ik denk wel meerdere, van zag en die ik in mijn herinnering ook erg leuk en een beetje spannend vond.

 

Ik geef het 3,5 kraai

 

Waarbij ik nog extra wil vermelden dat ik het plot beoordeel met een 4, maar omdat ik niet kan ontkennen dat ik mij soms door het verhaal heen heb moeten slepen is mijn eindoordeel toch 3,5 geworden.

 

Dagboek van een onsterfelijke van Anne Rice

 

‘Dagboek van een Onsterfelijke’, geschreven door Anne Rice. Het is het eerste deel uit haar Vampier Kronieken. Het is bovendien meesterlijk verfilmd als Interview with the Vampire.

 

Het is ergens in 1994 toen ik voor het eerst ‘Interview with the Vampire’ zag in de bioscoop. Ik was al vanaf mijn jeugd fan van vampierverhalen en ik keek ook graag naar dat soort films. Ik was dan ook blij toen ik mijn vriendin wist te overreden met mij mee te gaan naar deze film, en ik werd direct geraakt door het aangrijpende verhaal van de menselijke Vampier die verteerd wordt door wroeging en mededogen voor zijn prooi. Bij mijn vriendin sprong de vonk helaas iets minder over.

Inmiddels heb ik de film tig keer gezien, heb ik het boek tig keer gelezen, heb ik de filmposter op de muur hangen, heb ik mij de Videoband en daarna de DVD aangeschaft en is zelfs de CD met de muziek van Elliot Goldenthal in mijn bezit.

 

Het grappige was dat ik pas na de film tot de ontdekking kwam dat het gebaseerd was op een boek van Anne Rice wat zij al in 1973 had geschreven. Uiteraard wilde ik het boek ook lezen. Het bleek het begin te zijn van een aan obsessie grenzende verzamelwoede van mij om al haar boeken in mijn bezit te krijgen. Nu, weer jaren later, heb ik wederom mijn tanden gezet in juist dit boek om te kijken of het mij nog steeds zo zou bevallen.

 

Het vreemde is dat ik, als ik nog heel erg in het begin van het boek ben, niet meteen geraakt word door het verhaal. Ik kan mij de film nog steeds haarfijn voor de geest halen, weet sommige teksten nog letterlijk uit mijn hoofd, maar het boek komt mij nu wat vreemd voor. De film volgt het boek dan ook niet letterlijk en op sommige momenten is het zelfs heel erg afwijkend. Gelukkig is dit bevreemdende gevoel slechts van zeer korte duur want als het verhaal eenmaal vorm begint te krijgen word ik weer net zo gegrepen als toen.

 

Het verhaal wordt gedragen door drie sterke hoofdpersonages te weten Lestat, hij is de op en top Vampier. Hij is continue op zoek naar voedsel, speelt met hen, is decadent en verzot op rijkdom en luxe. Totdat hij op zeker moment stuit op de jonge vertwijfelde Louis. Louis heeft als mens al niet het meest zonnige karakter wanneer hij tot Vampier wordt gemaakt door Lestat. Hij worstelt voortdurend met zijn nog menselijke gevoelens en is steeds op zoek naar de diepere zin van het leven of die van de dood. Hij kan zich dan ook mateloos irriteren aan het gedrag van Lestat. En dan is er nog het kleine meisje Claudia, een kind nog van amper een jaar of zes en ze zal de verbindende factor worden tussen de meedogenloze Lestat en de gevoelige Louis. Daarnaast is er nog de interviewer die het dodelijke levensverhaal van Louis op bandrecorder opneemt. Aan hem wordt alles verteld over het moment kort voordat Louis een Vampier werd en alle onheilspellende gebeurtenissen die er daarna op volgden. Als lezer lees je het verslag van dit interview en zo beleef je Louis zijn verhaal mee.

 

‘Verscheurd door de wens niet tot actie over te gaan - te versmachten, ineen te schrompelen aan de ene kant en aan de andere kant om te doden - stond ik in een lege, verlaten straat en hoorde het geluid van een kind dat huilde.’

 

De schrijfwijze van Anne Rice is prachtig en beeldend, de emoties die ze weergeeft wonderlijk mooi en intens en komen echt bij je binnen. De tegenstrijdige karakters van de personages zijn kleurrijk en ondanks hun dood juist heel levendig. Deze getroebleerde zielen weten elkaar door het hele boek heen aan te trekken, elkaar weer af te stoten om elkaar vervolgens weer opnieuw aan te trekken en wederom weer af te stoten. Het is sensueel, duister, onrustwekkend en soms ook hartverscheurend. Een op en top Gothic Novell zoals een Gothic Novell in mijn ogen hoort te zijn. Wederom begrijp ik mijzelf weer helemaal dat ik er in 1994 zo lyrisch over was. Ik ben dat nog steeds.

 

Ik geef het 5 duistere Kraaien.
Karin K.

‘De Jongens uit Brazilië’ is in 1976 geschreven door Ira Levin.

 

Het werd meesterlijk verfilmd als ‘The Boys from Brazil’ in 1978.

Het boek begint met een bespreking in Sao Paulo, Brazilië, in een Japans restaurant. In de bespreking, georganiseerd door Herr Doktor, horen de aanwezigen dat zij gedurende de aankomende 2 ½ jaar 94 ogenschijnlijk gewone mannen van op of rond 65 jaar moeten vermoorden. Het doel is de bestemming en de toekomst van het Arische ras veilig te stellen. En het doel is heilig.

Al heel snel in het begin van het boek, en zeker na het lezen van de achterflap, weten we dat ‘Herr Doktor’ Josef Mengele is, die deze opdracht geeft aan zes van zijn voormalige SS-officieren.

Wat hebben de beoogde 94 slachtoffers met elkaar gemeen? Het zijn allen mannen, rond de 65 jaar, zijn kleine gezagsdragers die over de hele wereld wonen en die op of rond een bepaalde datum moeten sterven. Liefst iets dat lijkt op een ongeluk, een noodlottige samenloop van omstandigheden. Alles mag zolang de gezinnen er maar niet in betrokken raken en in ieder geval moet het steeds geschieden op een andere wijze zodat ze niet aan elkaar gelinkt kunnen worden.

Alle aanwezigen krijgen een enveloppe met daarin hun nieuwe identiteit, paspoort, rijbewijs, werkvergunning én een aantal namen uitgereikt van wie ze het leven zullen ontnemen. Verder zullen ze geregeld dienen te rapporteren in hoeverre ze slagen in hun opdracht.

De nauwkeurig geplande en uiterst geheime samenkomst in Sao Paulo wordt echter bemerkt, afgeluisterd, en een deel van de informatie lekt uit naar de oude nazi-jager Yakov Liebermann.

Een race tegen de tijd, gebaseerd op de weinige informatie die Yakov heeft bereikt, begint.

Ira Levin heeft in 1976 een boek geschreven waarvan het gegeven zo angstaanjagend en zo gruwelijk is dat je jezelf steeds afvraagt ‘dit zal toch nooit echt gebeuren, hier moet je niet aan denken.’ Het is fictie, het is ver gezocht. Althans in 1976 was het nog ver gezocht, maar met de kennis van tegenwoordig krijg je, al naar gelang je verder komt in het boek, een steeds naarder en benauwender gevoel.

Ik heb dit boek ruim 40 jaar geleden gelezen nadat ik de werkelijk meesterlijke verfilming ‘The Boys from Brazil’ zag, met in de hoofdrollen Gregory Peck als Josef Mengele en Laurence Olivier als de oude Yakov Liebermann (in de film verschilt zijn naam een klein beetje), een personage dat duidelijk gebaseerd is op de oude nazi-jager Simon Wiesenthal.

 

Meestal is een boek vele malen beter als de film, maar dit keer niet. Dat wil niet zeggen dat het boek slecht is, verre van dat zou ik zeggen, maar in het boek mis je een aantal belangrijke zaken waardoor de benauwende sfeer minder tot zijn recht komt. Dat heeft alles te maken met het feit dat je de film in kleur ziet. Was deze film zo oud geweest dat hij destijds in het zwart-wit was uitgekomen dan was het gehele effect weg. Voor wie nu nieuwsgierig is geworden, de gehele film is nog steeds te zien via YouTube alleen wel zonder ondertiteling.

Ik lees het boek dus nu voor de 2^e keer. Vind ik het nog steeds zo goed? Toegegeven, zoveel jaren later is het gegeven niet meer zo onheilspellend. Of misschien juist meer? Wat in 1976 nog pure fictie was ligt inmiddels (bijna) in menselijk handbereik. Dat is waarom het boek ook zo goed en ook zo angstaanjagend is. Ik moet namelijk wel zo eerlijk zijn om te bekennen dat ik de manier van schrijven een beetje ‘droog’ vind overkomen. Gebeurtenissen worden niet uitbundig beschreven, geen bloemrijk taalgebruik en geen ruimte voor de gevoelens en gedachten van de personages. De eerste helft van het boek gaf mij bij tijd en wijle het gevoel meer een script te lezen dan een boek met diverse verhaallijnen en emoties. Maar dat is passend bij het tijdsbeeld en het onderwerp, waarbij er geen vragen werden gesteld en bevelen slechts blind werden opgevolgd. Een boek ook waarbij ik alleen maar kan bedenken dat het bedoeld is als waarschuwing tot waartoe de mensheid in staat was en dat deze waanzin nooit meer mag gebeuren. Misschien niet een boek voor iedereen want het is bepaald geen vrolijk boek en zet je meerdere dagen daarna nog steeds aan tot nadenken.

Ook de film heb ik een 2^e keer bekeken en, ondanks dat het een oude wat achterhaalde film is, werd ik weer geraakt door de naargeestige en beangstigende sfeer. Beiden zijn absolute aanraders waarbij ik eerst het boek zou lezen en daarna direct de film zou gaan kijken. Mocht je het boek niet hebben, dan zou ik toch zeker de film bekijken.

Het einde van het boek wijkt af van de film en ondanks dat het wezenlijk niet veel verschilt voor het verhaal, vind ik het die van het boek een beter einde hebben dan de film.

Ik geef het 4 Kraaien.

Karin K.

De schreeuw van het lam van Thomas Harris

 

Wat vind ik van de cover?

Er zijn volgens mij verschillende versies van dit boek, ik las volgens mij destijds de versie met de mot op de cover. Maar de Epub die ik nu ga lezen is de filmversie, dus met de close-up van het gezicht van Clarice Starling (Jodie Foster), met de nadruk op haar ogen en een mot ter hoogte van haar mond. Over haar voorhoofd staat de auteursnaam, onderaan de titel in het rood, en onder de Nederlandse titel ook nog eens de filmtitel en de vermelding van de acteurs uit de succesfilm. Voor boeken- en filmliefhebbers is het ongetwijfeld een heel herkenbare cover, bovendien een beetje onheilspellend en mysterieus.

Wat verwacht ik van tevoren?
Ik zag destijds de film, las het boek, zag de film nog een keer, las het boek nog eens, dit keer in het Engels, zag de film nog een aantal keer opnieuw. Je zou dus kunnen zeggen dat ik fan ben van Hannibal en Clarice. Toen we dus via Thrillerlezers! oudere boeken gingen lezen dacht ik onmiddellijk aan dit oudje uit 1988. Benieuwd of ik bijna 35 jaar later nog zo enthousiast ben als ik denk te zullen zijn.

Mijn recensie:
Natuurlijk is het niet totaal onverwacht, maar ik betrapt me tijdens het lezen erop dat ik de film voor mijn ogen zie, en bepaalde dialogen heel erg goed kan volgen. Dat is op zich heel erg prettig en vertrouwd, maar dat kan uiteraard niet de bedoeling zijn van het herlezen van het boek. Dus probeer ik regelmatig om wat meer afstand te nemen van de film zodat ik me meer op het boek kan focussen. En net om die ervaring lees ik in principe bij voorkeur eerst het boek voor ik de film zie.

Wat natuurlijk opvalt bij een boek uit de late jaren 80 is de grote technologische vooruitgang, in 'De schreeuw van het lam' wordt er nog getelefoneerd vanuit een telefooncel, krijg je een mobiele telefoon in bruikleen, enz. Ook forensisch sporenonderzoek is ongetwijfeld gigantisch geëvolueerd. En toch, ondanks deze verschillen doet het boek, wat mij betreft, niet ouderwets aan.

Ik geniet van het verhaal, van de interactie tussen Clarice en Hannibal, en merk nog maar een keertje hoe trouw de verfilming aan het boek is gebleven, wat sowieso niet vaak genoeg gebeurt.

Kortom, ook zoveel jaren later vind ik 'De schreeuw van het lam' nog altijd een ijzingwekkende, steengoede thriller, nog steeds één van de beste thrillers die ik ooit las. En ondanks het feit dat ik over het algemeen geen boeken herlees wegens een veel te lange leeslijst, ben ik heel erg blij dat ik deze nog een keertje opnieuw heb mogen / willen lezen. Ik blijf dus grote fan, en voor de liefhebbers, vooral van deze uit de reeks rond Hannibal Lecter, de voorganger 'Rode Draak' was ook heel erg goed, net zoals het eerste vervolg 'Hannibal', maar jammer genoeg vond ik het laatste boek, de prequel 'Hannibal ontwaakt' minder goed, wegens te onnodig grof.

Het zal waarschijnlijk niemand verbazen dat ik zoveel jaren later graag 5 kraaien geef aan wat voor mij een puur meesterwerk blijft.

Karin V.