Wie veel met klanten omgaat, zal
vaak hetzelfde gesprek moeten voeren. De boekhandelaar heeft steevast enkele
gestandaardiseerde replieken klaar voor dergelijke conversaties, hoewel hij
zijn best zal doen om ze zo spontaan mogelijk te laten klinken. Er zijn echter
ook opmerkingen die regelmatig terugkomen en slechts door de boekhandelaar
gevolgd kunnen worden door een lange stilte van de veelbetekenende aard. Een
voorbeeld: 'Ik ben op zoek naar een boek voor mijn vriendin, maar ik ken er
helemaal niets van, want ik heb nog nooit in mijn leven een boek gelezen.' Op
een of andere manier slagen mensen erin om zulke frasen met een soort ongepaste
fierheid te poneren; een fierheid die misschien wel op bijval kan rekenen in
het plaatselijk café, maar niet in de boekhandel: het hol van de leeuw. Een
lange stilte dus, in de hoop dat de persoon in kwestie zich zal realiseren dat
hij geen duimpje verdient, maar een schouderklopje uit medelijden.
Een ander voorbeeld van een
opmerking die de boekhandelaar slechts met een stilte kan beantwoorden, hoewel
gezegd moet dat het met de nodige sympathie zal zijn: 'Ik moet mezelf
tegenhouden om niet meer dan eens per maand naar de boekhandel te gaan, want anders
is dat dodelijk voor mijn budget.' Hier zal de boekhandelaar het houden op een
vriendelijk glimlachje en een droog knikje. Hij herkent het probleem immers als
geen ander, want het liefst wil hij zeggen: 'Wees blij dat je niet acht uur per
dag in een boekhandel werkt.' De waarheid is namelijk dat een boekhandelaar met
veel meer boeken in contact komt dan eigenlijk goed is voor hem en zijn budget.
Mensen die in loondienst in een
boekhandel werken — zaakvoerders hebben uiteraard andere middelen — zullen het
beamen: een groot deel van het maandloon vloeit rechtstreeks terug naar de
firma, en soms is de korting die het personeel geniet eerder een vloek dan een
deugd.
Als boekhandelaar kom je niet
alleen in contact met de boeken die in de pers worden besproken, of ben je niet
alleen op de hoogte van de nieuwe boeken van je favoriete schrijvers. De
boekhandelaar beschikt over totale kennis. Met andere woorden: je bent op de
hoogte van ALLE nieuwe boeken en dat zijn er simpelweg veel te veel te veel.
Frustratie alom, dus. Met mijn verlanglijst kan ik de woonkamer behangen, en
het is voor mij veel te gemakkelijk om een boek aan te schaffen. De kassa staat
immers voor mijn neus.
Het allerleukste, maar tegelijk
ook het gevaarlijkste facet van ons beroep zijn de aanbiedingsfolders. Even
uitleggen. Een uitgever stelt driemaal per jaar nieuwe boeken voor. Er is de
voorjaarsaanbieding, de zomeraanbieding en de buitenproportionele aanbieding van
het najaar. Voor elke periode geeft elke uitgever een folder uit — sommigen
zijn meer dan honderd bladzijden dik — met de nieuwe boeken die de komende
maanden zullen verschijnen. Als je al die folders van al die uitgevers
opstapelt, dan zit je al snel aan een toren die van de vloer tot aan je heupen
reikt, en die je als boekhandelaar een voor een moet doornemen. Op basis van die
informatie moet je immers het assortiment van je winkel samenstellen. Ik zal de
lezer waarschijnlijk niet moeten vertellen dat zo'n opdracht, waar je al gauw
enkele dagen mee bezig bent, iets overheerlijks decadents heeft, want er wordt
in de Lage Landen enorm veel uitgegeven. Vergelijk het met een klein kind dat
voor zijn voeten een container snoep krijgt uitgestort en zoveel mag uitkiezen
als het wil. Dus, dan ben je als boekhandelaar enkele dagen bezig met kruisjes
zetten en ISBN-nummers noteren, en dat gaat zo: 'Deze is voor de winkel. Daar
wil ik er zelf ook eentje van. EINDELIJK de nieuwe Sarah Waters! Die haal ik in
huis voor de winkel, plus een extra exemplaartje voor mezelf. Die wil ik eens
bekijken, misschien koop ik hem later wel, dus eentje voor de winkel. Nee, toch
maar direct kopen, dus een paar exemplaren voor de winkel. Oh, Nesbo heeft een
nieuwe, laten we dan meteen de hele backlist ook maar bijstellen.' Enfin, u
begrijpt wat ik bedoel. Het is een foltering en het walhalla tegelijkertijd.
Voor de boekhandelaar komt Sinterklaas namelijk driemaal per jaar.
En u dacht even dat u een
moeilijk leven had? Think again.
Kevin Valgaeren
